171. rocznica urodzin Alice Pleasance Liddell

 

Alice Liddell jako Pomona, sfotografowana przez Julię Margaret Cameron

(1872 - Alice miała wówczas 20 lat)

13. rocznica polskiej premiery "Alicji w Krainie Czarów" Burtona

 

Dokładnie 13 lat temu, 5 marca 2010, miała miejsce polska premiera Alicji w Krainie Czarów Tima Burtona. Dwie najważniejsze role odegrali Mia Wasikowska (Alicja, właściwie Alice Kingsleigh) i Johnny Depp (Szalony Kapelusznik). 

Zawsze pamiętam o tej rocznicy, ponieważ ma dla mnie bardzo ważny wymiar. Od mojej obsesji na punkcie tego filmu zaczęła się "na poważnie" moja alicjowa faza życia. Na szczęście też przeczytałam obie książki przed obejrzeniem go; choć nie mogłam zrobić tego przed obejrzeniem animacji z 1951 r. we wczesnym dziecińśtwie, to i tak zawsze czułam, że wiele adaptacji Alicji czymś się różni od oryginalnej powieści (i jej kontynuacji). 

W tym miejscu chciałabym też zaznaczyć, za co doceniam film Burtona. Nie jest to według mnie żadna adaptacja książek - choć tak często jest przedstawiana, co być może ma też wpływ na negatywne recenzje. To bardziej wariacja na ich temat, a na pewno swobodna w wielu miejscach wizja kontynuacji przygód Alicji, tym razem w jej dorosłym życiu. Jest na świecie trochę miłośników dzieł Carrolla, którzy tego filmu nie cierpią; są też tacy, którzy go lubią, a nawet uwielbiają (do tej grupy zaliczam się ja). Moim zdaniem łatwiej docenić ten film własnie jako oryginalną historię, opartą na prozie Carrolla, ale nie będącej jej adaptacją; jako nową wizję Alicji i tego, jaka mogłaby być. Znając dobrze powieści, można wyłapać dużo ciekawych fragmentów i detali w filmie wykraczających poza obecność najpopularniejszych postaci i motywów. Myślę, że być może są tam też odniesienia do czegoś innego niż Alicja; w filmie wspomniana jest kraina nazwana w oryginalne Outland. Nie wiem, czy to zamierzony zabieg, ale przypomina mi to Outland wspomniany w mało znanej książce Lewisa Carrolla Sylvie and Bruno (polskie tłumaczenie Macieja Słomczyńskiego, Przygody Sylwii i Bruna jest jednak okrojone - ta dziwaczna ksiązka i jej sequel to materiał na inne wpisy). 

Tak jak wiele innych osób przepadłam też dla niezwykłych kostiumów i wizji postaci przedstawionych w tym filmie. Trzeba się zgodzić, że wizja Kapelusznika z tego filmu wpłynęła na wyobrażenia wielu ludzi o tej postaci (a na pewno wpłynęła na jakieś 80% twórców kostiumów na imprezy z przebraniami). 

Jest tu spory margines fantazji; akcja w "realnym" (a może po prostu zwyczajnym?) świecie toczy się w epoce wiktoriańskiej, ale to nie jest taka epoka wiktoriańska, jaką możemy znaleźć w historycznych filmach. Widać to szczególnie w zakończeniu filmu i dalszych losach Alicji. Mimo to warto czasem spojrzeć na taki nieco bardziej bajkowy świat: nadal są w nim  obecne zmagania różnych osób o możliwość życia w zgodzie z sobą. 

*

Wciąż dostępna jest oficjalna polska strona filmu stworzona przez Forum Film Polska (dystrybutor), jednak brak na niej animowanych (?)/klikalnych elementów związanych z działaniem programu Flash, który kilka lat temu przestał być rozwijany przez Adobe. Mimo to nadal można pobrać ze strony pressbook filmu (plik Microsoft Word), a także folder z fotosami z filmu. 

 

EDIT

Tak oto wygląda strona filmu po załadowaniu wtyczki Google Chrome do otwierania plików Flash (Flash Player Emulator 2023 od modernkit.one):

191. rocznica urodzin Lewisa Carrolla

 

autor ilustracji: Iban Barrenetxea

125. rocznica śmierci Lewisa Carrolla

 

źródło zdjęcia: fot. Rebekah Beatnik, Atlas Obscura

Po drugiej stronie

 Dziś przypada dzień publikacji Po drugiej stronie lustra - był to 27 grudnia 1872. Książka wydaje się mniej popularna niż jej pierwsza część; według mnie zasługuje jednak na równą uwagę. W przeciwieństwie do powieści o Krainie Czarów ma inną strukturę. Przygody Alicji są tym razem bardziej zorganizowane, na wzór toczącej się partii szachów, w której jest pionkiem (na drodze do stania się królową). Wiele osób twierdzi też, że ta cześć ma bardziej melancholijny wydźwięk, akcja toczy się też w inną porę roku. To, co jednak wspólne dla obu powieści to nonsens, konwencja snu, parodie i przeróbki wierszy oraz ekscentryczne postacie. 

Poniżej ilustracje Benjamina Lacombe z francuskiej wersji książki. Detal: wśród portretów na ścianie znajdziemy Lewisa Carrolla i królową Wiktorię. 

 

Wesołych Świąt :)

 

Wydania „Alicji” od wydanictwa Czytelnik

 W tym roku udało mi się zakupić książkę, której szukałam przez kilkanaście lat. Wcześniej, bo w 2019 roku w jednym z miejskich antykwariatów znalazłam dwutomową wersję przygód Alicji, widoczna na zdjęciu poniżej.

 Przygody Alicji w Krainie Czarów i O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra w przekładzie Macieja Słomczyńskiego zostały wydane w takiej wersji w 1972 roku. Ja jednak polowałam zawsze na wydanie z ilustracją z pierwszego tomu na okładce, z zielonym tłem, łączące obie powieści. To właśnie to zielone wydanie czytałam w dzieciństwie, wypożyczone ze szkolnej biblioteki prawdopodobnie w 2010 roku. Na pewno było to wiosną, niestety nie pamiętam dokładnej daty. Jednak fioletowe i czerwone wydania też musiały zagościć u mnie w domu - i bardzo się do nich przywiązałam. 

 Zieloną wersję mam z internetu - stwierdziłam, że skoro znalazłam pewną pasującą mi ofertę, to nie mogę czekać, aż przestanie być dostępna. Poza tym zamówiłam ją w okresie, kiedy jej przybyciem chciałam uczcić pewien ważny sen z listopada 2019 (związany niejako z późniejszym odnalezieniem osobno wydanych książek po kilku dniach). 

 Każda z wersji ma krótki wpis na tylnej okładce; po latach odkryłam, że Kraina Czarów ma taki sam jak zielona wersja, natomiast na tylnej okładce książki z lustrem znajduje się coś innego - to drugie było dla mnie nowością.

 Po raz pierwszy czytając ten opis (z zielonego i fioletowego wydania) poczułam coś dziwnego... Jakbym dowiedziała się czegoś ważnego. To dość krótki tekst, ale bardzo zapadł mi w pamięć. Tak samo jak książki. 

 Nie ma jednak rzeczy niemożliwych. Moje marzenie skompletowania tych wydań wreszcie się spełniło.

- W to nie mogę uwierzyć! - powiedziała Alicja. 

- Nie możesz? - powiedziała Królowa głosem, z którego przebijała litość. - Spróbuj raz jeszcze: zrób głęboki wdech i zamknij oczy. 

Alicja roześmiała się. - Nie ma na celu próbować - powiedziała - nikt nie może uwierzyć w rzeczy niemożliwe.

- Wydaje mi się, że niewiele masz wprawy - powiedziała Królowa. - Gdy byłam w twoim wieku, wprawiałam się  co dnia przez pół godziny. Ach, czasem udawało mi się uwierzyć w sześć niemożliwych rzeczy już przed śniadaniem. (...)

- rozdział V

Wełna i woda

O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra (przeł. Maciej Słomczyński)